Η Γερμανία

Η Γερμανία στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Η δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου στο Σεράγεβο στις 28 Ιουνίου 1914 αποτέλεσε την άμεση αφορμή για την κρίση που οδήγησε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Αυστροουγγαρία κήρυξε τον πόλεμο στη Σερβία και, μέσα από το σύστημα συμμαχιών και τις διαδοχικές κινητοποιήσεις, η σύγκρουση εξαπλώθηκε στις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις. Η Γερμανική Αυτοκρατορία πολέμησε στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων.

Ο παρατεταμένος πόλεμος επιβάρυνε σοβαρά τη γερμανική οικονομία και την καθημερινή ζωή. Οι ελλείψεις τροφίμων, η εξάντληση των πόρων και η κόπωση από τον πόλεμο ενίσχυσαν την κοινωνική και πολιτική ένταση. Το φθινόπωρο του 1918, μετά τις στρατιωτικές αποτυχίες και την κατάρρευση των Κεντρικών Δυνάμεων, η μοναρχία έφτασε στο τέλος της. Ο αυτοκράτορας Γουλιέλμος Β΄ παραιτήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 1918 και κατέφυγε στην Ολλανδία.

Η Γερμανία και η Δημοκρατία της Βαϊμάρης

Με τον όρο Δημοκρατία της Βαϊμάρης αναφερόμαστε συνήθως στη γερμανική δημοκρατία της περιόδου 1919–1933. Στις αρχές του 1919 εκλέχθηκε Εθνική Συνέλευση, για πρώτη φορά με συμμετοχή των γυναικών στις εθνικές εκλογές. Η Συνέλευση συνεδρίασε στη Βαϊμάρη και το νέο Σύνταγμα εγκαθίδρυσε κοινοβουλευτική δημοκρατία με εκλεγμένο Πρόεδρο του Ράιχ, ο οποίος διέθετε σημαντικές εξουσίες.

Η Συνθήκη των Βερσαλλιών, που υπογράφηκε στις 28 Ιουνίου 1919, επέβαλε στη Γερμανία εδαφικές απώλειες, απώλεια των αποικιών της, περιορισμούς στις ένοπλες δυνάμεις και υποχρέωση καταβολής επανορθώσεων. Ο γερμανικός στρατός περιορίστηκε σε 100.000 επαγγελματίες στρατιώτες. Οι όροι της συνθήκης προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στη γερμανική κοινωνία.

Η νεαρή δημοκρατία αντιμετώπισε από τα πρώτα χρόνια της πολιτική βία, απόπειρες ανατροπής και σοβαρές οικονομικές κρίσεις. Το 1923 η Γαλλία και το Βέλγιο κατέλαβαν το Ρουρ έπειτα από διαφωνίες για τις επανορθώσεις, ενώ την ίδια χρονιά η Γερμανία γνώρισε ακραίο υπερπληθωρισμό. Μετά από μια περίοδο σχετικής σταθεροποίησης, η παγκόσμια οικονομική κρίση που ξέσπασε το 1929 επιδείνωσε δραματικά την ανεργία και την πολιτική αστάθεια.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ενισχύθηκε το Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Εργατικό Κόμμα (NSDAP). Στις 30 Ιανουαρίου 1933 ο Αδόλφος Χίτλερ διορίστηκε καγκελάριος. Μέσα στους επόμενους μήνες το δημοκρατικό πολίτευμα καταλύθηκε και εγκαθιδρύθηκε η ναζιστική δικτατορία.

Η ναζιστική δικτατορία και ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

Η ναζιστική Γερμανία ακολούθησε πολιτική επανεξοπλισμού, επεκτατισμού και συστηματικής καταδίωξης όσων το καθεστώς θεωρούσε πολιτικούς ή φυλετικούς εχθρούς. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στην Ευρώπη άρχισε την 1η Σεπτεμβρίου 1939 με τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία. Στα πρώτα χρόνια του πολέμου οι γερμανικές δυνάμεις κατέλαβαν ή έθεσαν υπό τον έλεγχό τους μεγάλο μέρος της Ευρώπης.

Στις 22 Ιουνίου 1941 η Γερμανία επιτέθηκε στη Σοβιετική Ένωση, ανοίγοντας ένα τεράστιο ανατολικό μέτωπο. Παράλληλα, το ναζιστικό καθεστώς εφάρμοσε σε ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη πολιτικές τρομοκρατίας, καταναγκαστικής εργασίας, εκτοπίσεων και μαζικών δολοφονιών.

Κεντρικό έγκλημα του ναζιστικού καθεστώτος υπήρξε το Ολοκαύτωμα: η συστηματική δίωξη και εξόντωση των Εβραίων της Ευρώπης. Περίπου έξι εκατομμύρια Εβραίοι δολοφονήθηκαν από τη ναζιστική Γερμανία και τους συμμάχους και συνεργάτες της. Εκατομμύρια ακόμη άνθρωποι διώχθηκαν, εκτοπίστηκαν ή δολοφονήθηκαν, μεταξύ αυτών Ρομά, Πολωνοί, Σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμου, άτομα με αναπηρίες και πολιτικοί αντίπαλοι.

Η ήττα στο Στάλινγκραντ το 1943 αποτέλεσε σημαντική καμπή στον πόλεμο. Τον Ιούνιο του 1944 οι δυτικοί Σύμμαχοι αποβιβάστηκαν στη Νορμανδία, ενώ ο Κόκκινος Στρατός προέλαυνε από την ανατολή. Στις 20 Ιουλίου 1944 ομάδα Γερμανών αξιωματικών επιχείρησε ανεπιτυχώς να δολοφονήσει τον Χίτλερ.

Την άνοιξη του 1945 οι συμμαχικές δυνάμεις εισήλθαν βαθιά στο γερμανικό έδαφος. Ο Χίτλερ αυτοκτόνησε στο Βερολίνο στις 30 Απριλίου 1945 και στις 8 Μαΐου 1945 τέθηκε σε ισχύ η άνευ όρων παράδοση των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων στην Ευρώπη.

Η Γερμανία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Μετά την ήττα του 1945 η Γερμανία τέθηκε υπό την κατοχή των τεσσάρων νικητριών δυνάμεων: των Ηνωμένων Πολιτειών, της Σοβιετικής Ένωσης, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας. Η χώρα χωρίστηκε σε τέσσερις ζώνες κατοχής και αντίστοιχα χωρίστηκε και το Βερολίνο. Οι Σύμμαχοι ανέλαβαν την ανώτατη εξουσία και προχώρησαν, μεταξύ άλλων, στην αποστρατιωτικοποίηση και την αποναζιστικοποίηση.

Οι σημαντικότεροι επιζώντες ηγέτες του ναζιστικού καθεστώτος δικάστηκαν στις Δίκες της Νυρεμβέργης. Παράλληλα, οι αυξανόμενες διαφορές ανάμεσα στις δυτικές δυνάμεις και τη Σοβιετική Ένωση οδήγησαν σταδιακά στη διαίρεση της χώρας.

Το 1948 η νομισματική μεταρρύθμιση στις δυτικές ζώνες και η σοβιετική αντίδραση συνέβαλαν στην κλιμάκωση της αντιπαράθεσης. Ο αποκλεισμός των δυτικών τομέων του Βερολίνου αντιμετωπίστηκε με την αερογέφυρα του Βερολίνου από τον Ιούνιο του 1948 έως τον Μάιο του 1949.

Το 1949 δημιουργήθηκαν δύο γερμανικά κράτη: η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (Bundesrepublik Deutschland – BRD) στις δυτικές ζώνες και η Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία (Deutsche Demokratische Republik – DDR) στη σοβιετική ζώνη. Η πρώτη εντάχθηκε στο δυτικό πολιτικό και οικονομικό σύστημα, ενώ η δεύτερη στο ανατολικό μπλοκ.

Η διαίρεση της Γερμανίας και ιδιαίτερα του Βερολίνου έγινε ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα του Ψυχρού Πολέμου. Το 1961 η κυβέρνηση της Ανατολικής Γερμανίας έκλεισε τα σύνορα στο Βερολίνο και ανεγέρθηκε το Τείχος του Βερολίνου, το οποίο για δεκαετίες χώριζε την πόλη και τις δύο Γερμανίες.

Η πτώση του Τείχους και η επανένωση

Το 1989, μέσα σε ένα κλίμα πολιτικών αλλαγών στην ανατολική Ευρώπη, μαζικές ειρηνικές διαδηλώσεις στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία απαίτησαν ελευθερία μετακίνησης και πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Στις 9 Νοεμβρίου 1989 άνοιξαν τα περάσματα του Τείχους του Βερολίνου, ένα γεγονός που έγινε σύμβολο του τέλους της διαίρεσης.

Μετά από διαπραγματεύσεις ανάμεσα στα δύο γερμανικά κράτη και τις τέσσερις πρώην κατοχικές δυνάμεις, η γερμανική επανένωση πραγματοποιήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 1990. Η ημερομηνία αυτή γιορτάζεται σήμερα ως Ημέρα της Γερμανικής Ενότητας (Tag der Deutschen Einheit).

Η Γερμανία σήμερα

Η σημερινή Γερμανία είναι ομοσπονδιακή κοινοβουλευτική δημοκρατία και μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρωτεύουσα είναι το Βερολίνο (Berlin). Η ομοσπονδιακή δομή αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του πολιτικού συστήματος: η χώρα αποτελείται από 16 ομόσπονδα κρατίδια, τα οποία διαθέτουν δικές τους κυβερνήσεις και κοινοβούλια και ασκούν σημαντικές αρμοδιότητες, μεταξύ άλλων στην εκπαίδευση και τον πολιτισμό.

Η γερμανική γλώσσα και η ιστορία της χώρας συνδέονται στενά με την πολιτιστική και πολιτική εξέλιξη της κεντρικής Ευρώπης. Για περισσότερα σχετικά με τη γλώσσα, δείτε τη σελίδα Η Γερμανική Γλώσσα.

Διοικητική διαίρεση της Γερμανίας – Τα 16 Bundesländer

Η Γερμανία διαιρείται σε 16 ομόσπονδα κρατίδια, τα λεγόμενα Bundesländer (ενικός: Bundesland). Τρία από αυτά — Berlin, Bremen και Hamburg — είναι πόλεις-κρατίδια. Στον παρακάτω πίνακα εμφανίζονται η γερμανική ονομασία, η ελληνική απόδοση και η πρωτεύουσα κάθε κρατιδίου.

Γερμανική γλώσσα και πολιτισμός

Η γνωριμία με την ιστορία, τη γεωγραφία και τον πολιτισμό της Γερμανίας αποτελεί ένα χρήσιμο συμπλήρωμα στην εκμάθηση της γλώσσας. Δείτε επίσης τη σελίδα Η Γερμανική Γλώσσα ή ενημερωθείτε για τα Μαθήματα Γερμανικών του DbM.